Circulus Latinus Bruxellensis sub auspiciis sodalitatis Melissae necnon fundationis «Humanitas Europae» Bruxellis congregari solet secundo quoque mense, moderante Gaio Licoppe, ad Latinitatem iucunde exercendam.


Saturni die 21 m. Octobris a. 2017


Aliquid inexspectatum Franciscae mihique accidit cum, relicto rure nostro, iter Bruxellas faceremus: autocinetum enim nostrum, electricitate necopinato carens, longius progredi non potuit. Autocinetum ad officinam, ubi tractari solet, delatum est et nos aliud vehiculum accepimus, quo vecti ad sessionem hora demum quinta postmeridiana pervenimus.

Feliciter nonnulli participes, quos de hoc incommodo certiores feceramus, effecerunt ut advenientes tempori acciperentur et sessio feliciter haberetur.

Argumentum disceptationis, de separatione rei publicae et religionis, a Luca excogitatum erat, cuius summa ad participes cum invitatione missa erat (vide infra).

De hoc argumento usque ad adventum nostrum fuse disputatum est; plerique, sed non omnes, putabant leges civitatis auctoritate praevalere, si quod praescriptum religiosum esset legi contrarium. Attuli epistulam ad me missam a viro catholico, qui sessionem participare non potuit. Nonnullas partes huius epistulae palam legi, cum inter alia scriptum esset hoc: «Res publica certe distincta esse debet ab Ecclesia at non separata legesque civiles Ecclesia ‘ratione peccati’ palam reprobare potest. Si autem res publica aliquid directe contra ius divinum, sive naturale sive positivum, imperat, ei oboedire prohibetur, ut iam tempore Romani imperii gloriosi fecerunt martyres.»

Post adventum nostrum corona constabat e quindecim hominibus ad quattuor civitates pertinentes, Belgicam, Francogallicam, Germanicam et Italicam.

Semihora tantum restabat ante sessionis finem. Ad mentes relaxandas spectavimus Titini libri imagines in albo monstratas, quas descripsimus et cuius dialogos in Latinum vertimus.

Sessione hora sexta dimissa, quinque nostrum vicinam cauponam petiverunt, ubi iucunde cenaverunt.


Proxima sessio fiet die 9 m. Decembris. Interea optime valete!


.......................................................



De separatione rei publicae et religionis (Lucas Willemarck)


His diebus separatio rei publicae ab ecclesia fundamentum habetur in hodiernis civitatibus, in quibus iura diversarum religionum tuta non sunt nisi iura utriusque societatis rite definiantur et ecclesiae et rei publicae.


Nunc videamus quae sit natura ecclesiae. Ecclesia est societas libera sponte sua coeuntium ut deum publice colant eo modo quem deo acceptum fore ad salutem animarum. Homo nulli a natura obstrictus est ecclesiae, nulli addictus sectae, illi se sponte aduingit societati, ubi veram religionem cultumque deo gratum credit se invenisse. Quod si deprehenderit aliquid vel in doctrina erroneum vel in cultu incongruum, eadem libertate, qua ingressus est, semper pateat exitus necesse est. Nihil in hac societate agi potest de bonorum civilium possessione. Nulla hic quacumque de causa adhibenda est vis. Quae cum ita sint, siquidem orthodoxiam colentes non recte sentientes haereseos damnant, nulla est facultas magistratui civili iudicii ferendi, quia de dogmatum veritate et de cultus rectitudine iudicare nullo modo est magistratus civilis. His positis, intellectu facile est potestatem civilem non debere articulos fidei sive dogmata vel modos colendi deum, lege civili praescribere.


Res publica contra est societas politica cuius finis est res civiles ordinare ac recte iusteque regere. Res publica videtur societas hominum solum ad bona civilia conservanda promovendaque constituta. Bona civilia sunt inter alia ipsa vita, libertas, corporis integritas, consuetudines virorum et mulierum et rerum externarum possessiones ut sunt latifundia, pecunia et caetera. Hunc ad finem magistratus civilis vi armatus est ad poenam infligandam violatoribus. Magistratus civilis solum prospicere debet ne quid detrimenti res publica capiat, ne alterius vel vitae vel bonis fiat damnum.


Hodie simultates principaliter oriuntur e difficultatibus religionis islamicae aptandae societati hodiernae. Theologia islamica cum tamen saepe verbum pro verbo reddat, fieri non potest quin dissensiones oriantur magistratui civili cum islamicis fidelibus. Re vera fit ut religio islamica non semper servet distinctionem faciendam inter societatem politicam et religionem, quarum fines multum inter se differunt, quia altera spectat ad res civiles ordinandas, altera tantum spectat ad salutem animarum. Quotienscumque limites inter ecclesiam et rem publicam non rite definiuntur necessario iurgia oriuntur. Exempli gratia lex islamica severissime punit quemvis islamicum suam ipsius religionem abdicantem, ita negans libertatem ingrediendi atque exeundi religionem. Quae cum ita se habeant, sunt plura Alcorani praescripta contraria iuribus hominis, quorum inter alia libertas religionis eligendae.


Insuper in Europa cives tenentur Europaeo foedere iurum hominis tuendorum, cuius articulus nonus instituit libertatem religionis. Nonnulla islamica praescripta erga mulieres exempli gratia contraria sunt his legibus civilibus. Hac in re nulla est dubitatio quin ordo civilis anteponendus sit conscientiae religiosae. Quod si eveniat, in casu mulieris islamicae matrimonio coniunctae, ubi praescriptum islamicum iuri civili opponitur, lex civilis praescriptis islamicis anteponenda est. Exempli gratia secundum regulam islamicam viro licet uxorem repudiare etsi uxori non licet coniugem repudiare. Problema in eo est ut res publica in Europa occidentali in rebus religiosis nullius religionis est, ut eo melius societas pluralis, ubi homines variarum religionum una vivunt, moderetur, quod facere non potest nisi ad rationes nullius religionis res publica se adiunxerit, atque lex civilis suprema habeatur ad discordias componendas.